Schijnzelfstandigheid bij een interim manager ontstaat wanneer iemand als zelfstandige wordt ingehuurd, maar in de praktijk werkt alsof hij of zij in loondienst is. Wil je schijnzelfstandigheid voorkomen, dan moet je bij interim management extra goed letten op gezag, inbedding, duur van de opdracht en de mate waarin de interim manager echt zelfstandig een opdracht uitvoert.
Waarom interim management gevoelig is voor schijnzelfstandigheid
Interim managers worden vaak ingehuurd op momenten waarop een organisatie tijdelijk leiderschap, verandering of specialistische expertise nodig heeft. Denk aan reorganisaties, vervanging van een manager, implementatie van een nieuw systeem, groei, crisismanagement of professionalisering van een afdeling.
Juist omdat interim managers vaak leidinggeven, deelnemen aan managementoverleggen en beslissingen nemen binnen een organisatie, kan de grens tussen zelfstandige opdracht en loondienst vervagen. Een interim manager kan zelfstandig ondernemer zijn, maar ook te veel worden ingebed in de organisatie.
Het belangrijkste verschil zit in de vraag of de interim manager een tijdelijke opdracht uitvoert met een duidelijk resultaat, of feitelijk een vaste managementfunctie invult. Gebruik daarom altijd de schijnzelfstandigheid checklist voordat je een interim manager inzet.
Interim opdracht of vaste managementfunctie?
Een zelfstandige interim opdracht heeft een duidelijke aanleiding, doelstelling en eindpunt. Bijvoorbeeld: een team herstructureren, een afdeling tijdelijk aansturen tijdens een verandertraject, een proces verbeteren of een organisatie voorbereiden op een nieuwe vaste manager.
Risicovoller is een opdracht waarbij de interim manager zonder duidelijke einddatum gewoon de rol van afdelingsmanager vervult. Als de persoon volledig wordt opgenomen in de managementstructuur, dezelfde verantwoordelijkheden heeft als vaste managers en langdurig onder direct gezag van de directie werkt, kan het risico toenemen.
Lees ook verschil zzp en loondienst en wanneer iemand schijnzelfstandig is.
Duidelijke opdrachtomschrijving
Bij interim management is een sterke opdrachtomschrijving essentieel. Een vage formulering zoals “tijdelijk management van afdeling X” is minder sterk dan een concrete opdracht met resultaten.
Beter is bijvoorbeeld:
“De interim manager begeleidt de herstructurering van afdeling X, verbetert de overlegstructuur, implementeert een nieuw rapportageproces en draagt de afdeling binnen zes maanden over aan een vaste manager.”
Deze omschrijving laat zien dat het gaat om een tijdelijke, resultaatgerichte opdracht. Leg dit goed vast in een opdrachtovereenkomst schijnzelfstandigheid.
Gezag: wie stuurt wie aan?
Bij interim managers is gezag complex. De interim manager geeft vaak zelf leiding aan medewerkers. Dat hoeft geen probleem te zijn. De vraag is vooral of de opdrachtgever de interim manager aanstuurt als werknemer.
Een opdrachtgever mag doelen, budget, randvoorwaarden en rapportagemomenten afspreken. Maar de interim manager moet professionele vrijheid houden om de opdracht uit te voeren. Als de opdrachtgever dagelijks bepaalt hoe de interim manager moet managen, welke beslissingen hij moet nemen en hoe hij zijn werk organiseert, lijkt dat meer op loondienst.
Lees meer over gezagsverhouding zzp’er.
Inbedding in de organisatie
Interim managers lopen extra risico op inbedding. Ze zitten vaak in managementteams, gebruiken interne systemen, nemen deel aan overlegstructuren en vertegenwoordigen de organisatie intern of extern. Dat kan nodig zijn voor de opdracht, maar het moet duidelijk blijven dat de interim manager extern is.
Let op signalen zoals:
- opname in het organogram als vaste manager;
- deelname aan alle interne managementrituelen;
- functioneringsgesprekken als medewerker;
- langdurige inzet zonder concrete einddatum;
- interne functietitel zonder externe context;
- personeelsvoordelen of vaste arbeidsvoorwaarden.
Lees verder over inbedding organisatie zzp’er.
Managementoverleg en besluitvorming
Een interim manager moet vaak deelnemen aan managementoverleg. Dat is logisch wanneer het nodig is voor de opdracht. Wel is het verstandig om vast te leggen waarom die deelname nodig is en welke rol de interim manager heeft.
Een interim manager die een veranderopdracht uitvoert, moet kunnen rapporteren aan directie of bestuur. Dat is iets anders dan volledig onderdeel worden van de vaste managementlaag zonder afgebakende opdracht.
Lees ook zzp’er in teamoverleg, omdat overleg een belangrijk signaal van inbedding kan zijn.
Bedrijfsemail, systemen en externe presentatie
Een interim manager heeft vaak toegang nodig tot systemen, documenten, agenda’s en e-mail. Dat is niet automatisch problematisch. Maar het moet wel duidelijk zijn dat de toegang tijdelijk en opdrachtgericht is.
Gebruik bij voorkeur een duidelijke externe rolomschrijving, bijvoorbeeld “interim manager”, “extern veranderadviseur” of “zelfstandig opdrachtnemer”. Vermijd dat de interim manager zonder uitleg als vaste manager wordt gepresenteerd.
Lees meer over zzp’er met bedrijfsemail.
Ondernemersrisico bij interim managers
Een interim manager moet zichtbaar ondernemer zijn. Denk aan eigen tarief, eigen voorwaarden, facturen, beroepsaansprakelijkheid, eigen methodes, meerdere opdrachtgevers of actieve acquisitie. Ook investering in opleiding, certificering en netwerk hoort daarbij.
Een hoog tarief is niet automatisch bewijs van zelfstandigheid, maar een professioneel tarief kan wel passen bij ondernemersrisico. Lees meer over uurtarief zzp schijnzelfstandigheid en financieel risico zzp’er.
Duur van de interim opdracht
Interim opdrachten kunnen lang duren, maar hoe langer de opdracht loopt, hoe belangrijker evaluatie wordt. Een opdracht van drie maanden met duidelijke doelen is meestal makkelijker te onderbouwen dan een opdracht die jarenlang doorloopt zonder nieuwe resultaatomschrijving.
Bij verlenging moet je opnieuw beoordelen:
- is het doel nog duidelijk?
- is er een nieuw resultaat?
- is de interim manager niet structureel onderdeel geworden van de organisatie?
- is een vaste aanstelling inmiddels passender?
- klopt de praktijk nog met het contract?
Een modelovereenkomst schijnzelfstandigheid kan helpen, maar alleen als de praktijk blijft kloppen.
Wat kunnen opdrachtgevers doen?
Opdrachtgevers kunnen risico beperken door interim opdrachten projectmatig te maken. Beschrijf de aanleiding, opdracht, resultaten, bevoegdheden, rapportagelijnen en einddatum. Zorg dat de interim manager niet automatisch in HR-processen terechtkomt.
Praktische tips:
- formuleer een verander- of overbruggingsopdracht;
- gebruik een duidelijke externe rolomschrijving;
- stuur op resultaat, niet op dagelijkse uitvoering;
- beperk personele inbedding;
- evalueer bij verlenging;
- leg bevoegdheden en verantwoordelijkheden vast;
- controleer ondernemerskenmerken.
Gebruik daarnaast de Wet DBA checklist opdrachtgever en de gids zzp’er inhuren zonder schijnzelfstandigheid.
Wat kunnen interim managers doen?
Als interim manager kun je je zelfstandige positie versterken door duidelijk als ondernemer op te treden. Werk met eigen voorwaarden, een eigen aanpak, een professioneel tarief, duidelijke offertes en een eigen profiel op de markt.
Maak in gesprekken duidelijk dat je een tijdelijke opdracht uitvoert, geen vaste functie aanvaardt. Bewaak ook je rol bij verlenging. Gebruik de Wet DBA checklist zzp’er om je positie te toetsen.
Wat als de interim opdracht op loondienst lijkt?
Als de interim manager structureel een vaste managementfunctie vervult, zonder duidelijke opdracht of einddatum, moet de samenwerking worden herzien. Maak de opdracht concreter, beperk inbedding en leg nieuwe resultaatafspraken vast. Als de organisatie eigenlijk een vaste manager nodig heeft, is een dienstverband passender.
Lees verder over schijnzelfstandigheid oplossen.
Veelgestelde vragen
Kan een interim manager als zzp’er werken?
Ja, dat kan. De opdracht moet wel tijdelijk, zelfstandig en resultaatgericht zijn.
Is leidinggeven als interim manager een probleem?
Niet automatisch. Het gaat er vooral om of de interim manager zelf onder werkgeversgezag werkt.
Mag een interim manager in het MT zitten?
Dat kan als het nodig is voor de opdracht. Maak de tijdelijke en externe rol wel duidelijk.
Is een hoog tarief voldoende bewijs van zelfstandigheid?
Nee. Een hoog tarief helpt mogelijk, maar opdracht, praktijk, gezag en inbedding blijven belangrijk.
Wanneer wordt een interim manager schijnzelfstandig?
Vooral wanneer hij of zij langdurig een vaste managementfunctie vervult, volledig is ingebed en onder gezag werkt alsof er sprake is van loondienst.
